Po 1945 roku Mazury zmieniły się niemal całkowicie. Front przeszedł przez region, granice państwowe zostały przesunięte, a Prusy Wschodnie przestały istnieć.
Południowa część regionu znalazła się w granicach Polski. Dla zwykłych ludzi oznaczało to ogromną zmianę — nową administrację, nowy język urzędowy i nową rzeczywistość.
W ciągu kilku lat doszło tutaj do niemal całkowitej wymiany ludności. Wielu dawnych mieszkańców zostało wysiedlonych albo wyjechało.
Na ich miejsce zaczęli przyjeżdżać ludzie z różnych części Polski. Byli wśród nich przesiedleńcy z dawnych Kresów Wschodnich, mieszkańcy centralnej Polski i osoby szukające nowego początku po wojnie.
Dlatego współczesne Mazury są jednocześnie bardzo stare i bardzo młode. Jeziora mają tysiące lat, ale większość rodzin mieszka tutaj dopiero od dwóch lub trzech pokoleń.
W pierwszych latach po wojnie panował duży chaos. Wiele majątków było opuszczonych, niepewne pozostawały granice własności i przyszłość całego regionu.
Dla wielu osób zaskoczeniem jest fakt, że „polskie Mazury" w obecnym kształcie istnieją dopiero od około 80 lat.
To jedna z tych historii, których zwykle nie widać z perspektywy wakacyjnego pobytu, ale które bardzo zmieniają sposób patrzenia na ten region.